ကြးဘာသဇုိင္ပညာ ကုဪ ခႝက္က်ာ

အခိင္ကာလတၝဲဏအ္ဟုီမၢး ေသ၀္ဖုင္ (Cell phone) ဟုီဟုီ မုဪဗာဲဖုင္ (Mobile phone) ေကာ္ေကာ္၊ ဖုင္တဲဂွ္ ဒွ္သကအ္ရဲ ခုိဟ္ျပဲ ကုကြးဘာ မကတ္ဗေတာန္ဒၞံင္ သဇုိင္ပညာ တန္ကဆံင္သႜဳင္တအ္ မြဲယ်။ ကြးဘာသဇုိင္ပညာ တန္ကဆံင္သႜဳင္ မႝံဳဿဍဳင္တအ္ ဗြဲမဂႜိဳင္ ပုိင္ၿပှလ၀္ ဖုင္တဲ သၞးရ။

ဌာနကုဪကသပ္ဂႝန္တာတာ (TCS) ဂွ္ စၞှစၞတ္လၝတ္လ၀္ လၞိဟ္ကြးဘာ ၁၂၃၂၉ (မြဲလက္႓ါလၝီပိကႜမ္ ႓ါေစွာ္ဒစိတ္) မတန္တၜဒၞံင္ ဿဍဳင္ေဇႝာ္ ၁၂ ဍဳင္ အလုမ္အိႏၵိယမြဲရ။ အတုိင္ လၞိဟ္စရင္ ဌာန၀ြံ ပတိတ္လ၀္ ဗုီကြးဘာတအ္ ပုိင္ၿပှ သုင္ေစာဲဒၞံင္ ဖုင္တဲဂွ္ ဂြံဆုဪေကတ္ အတုိင္သၞ၀္ဏအ္ရ-

အၾကာကြးဘာဂမႜိဳင္ ကြးဘာ ကတ္ဗေတာန္ဒၞံင္ သဇုိင္ပညာ တန္ကဆံင္သႜဳင္ မႝံဳဿဍဳင္မန္ဗာဲ (Mumbai) ဂွ္ ပုိင္ၿပှလ၀္ ဖုင္တဲ နဒဒွ္အရပ္အစပ္ (ဖက္ေရွန္) လၞိဟ္ ၉၈.၇၇ ကႛိဳပ္ကႜမ္ေရာင္။ (ၾကပ္စုိပ္ကဆံင္ ဇၞာပ္ကြးဘာ ရပ္ဖုင္တဲေရာင္။) အဓိပၸါယ္မိက္ဂြံဟုီဂွ္ လၞိဟ္ကြးဘာ သုင္ေစာဲ ဖုင္တဲ မႝဳံဿဍဳင္မန္ဗာဲဂွ္ ဂႜိဳင္ႏူ လၞိဟ္ကြးဘာ မႝဳံဿဍဳင္ေဇႝာ္ ၁၁-ဍဳင္ တႝဟ္သအာင္ဏီရ။ ဍဳင္ေဇႝာ္ နယူေဒလှ၊ ဍဳင္ေဗန္ဂလ၀္၊ ဍဳင္က၀္ကာတၱာ၊ ဍဳင္ပုေဏတအ္ေလ၀္ လုပ္လၞိဟ္ ဿစရင္ဍဳင္ေဇႝာ္ ၁၁-ဍဳင္၀ြံကုီရ။

“ေလာန္ကႜဳင္ ပြိဳင္ပိသႝာံေတံ ဂြံပုိင္ၿပှ မုဪဗာဲဖုင္ (Mobile Phone) မြဲမဂွ္ ဟြံေလာဲသြာရ။ ဆဂး တၝဲဏအ္ ေလာဲမွေလာဲ။ ဂြံပုိင္ၿပှ ကေပါတ္ၾကိယာ အသုင္အေစာဲ ေသာဲေသာဲေျပာဲေျပာဲမြဲဂွ္ ဒွ္စရာဲကုဪ ကြးဘာတအ္ေကြံရ” အေဇာယမုေခရာဂ်ှ ညးမဒွ္ ဒု-ဥကၠ႒ ႏူဌာန႐ုိဟ္တႝမ္မႝိဟ္ဂွ္ ေျမာ္ပတိတ္ရ။

ကေမႜာန္ဂႜာဲစမ္႓တ္ သၸသုေတသန၀ြံ စပတမ္ႏူ သႝာံခေရတ္ ၂၀၀၉ စုဪစုိပ္ ၂၀၁၁၊ လအ္ပြိဳင္ ၃-သႝာံရ။ ဂိတုပံက္ဘာ သကုတ္ပထမ ပတမ္ႏူ ဂိတုဂ်ဴလာင္ စုဪစုိပ္ ဂိတုဒှေျဇန္ဗာ သၸကႜဳင္သုေတသန အၾကာကြးဘာ သဇုိင္ပညာ တန္ကဆံင္သႜဳင္ ႏူတန္အ႒မ (၈-တန္) စုဪစုိပ္ တန္ဒြါဒသမ (၁၂-တန္) ေရာင္။ ဿဍဳင္မန္ဗာဲဟုီမၢး သၞာန္သၞဳက္ကႜဳင္လ၀္ လၞိဟ္ဘာတန္ ၄၅၀ ဘာ၊ လၞိဟ္ကြးဘာ ၁၀၀၀ (လၝီ) တႜ ကိတ္ကိတ္ရ။

အတုိင္သၞာန္သၞဳက္ ဂႜဳက္ဂႜာဲလ၀္ ကြးဘာတအ္ဂွ္မၢး- ဿသႝာံ ၂၀၀၉ ေတံ လၞိဟ္ကြးဘာ ဗႝတ္ ၂၂ ကႛိဳပ္ကႜမ္ဓ၀္ သုင္ေစာဲကႜဳင္ ေအန္တာေနက္ ႏူဖုင္တဲ ေဍံတအ္ပုိင္ၿပှလ၀္ကုီေလ၀္၊ သႝာံတဲုကႜဳင္ (၂၀၁၁) ဂွ္ ဒွ္အာ လၞိဟ္ ၅၉ ကႛိဳပ္ကႜမ္ယ်။ သုင္ေစာဲ ေအန္တာေနက္ ႏူဖုင္တဲ ညးကုဪညးဂွ္ လၞိဟ္ဂႜိဳင္တုိန္ ဗဒဲါ ပိဆရ။

လၞိဟ္ကြးဘာ ၈၃. ၉၈ ကႛိဳပ္ကႜမ္ဂွ္ သုင္ေစာဲ ခႝက္က်ာ (Internet) သြက္ပတုိန္ တႝးလိက္စမ္႓တ္ (Assignments) တဲု လၞိဟ္ကြးဘာ ၈၂. ၈၈ ကႛိဳပ္ကႜမ္ဂွ္ သုင္ေစာဲ ခႝက္က်ာ သြက္တက္က်ာ (Chat) ကုသကအ္ရဲ၊ ကုမိမေကာေဒံတအ္ရ။

လၞိဟ္ကြးဘာ သဇုိင္ပညာ တန္ကဆံင္သႜဳင္ မသုင္ေစာဲ ခႝက္ပေရင္ဆက္ေဆာမ္ (Social) ဂွ္ လၞိဟ္ဂႜိဳင္တုိန္ဒၞံင္ ႐ုိဟ္ဒဒွ္တၝဲရ။ ႏူသႝာံခေရတ္ ၂၀၀၉ ေတံ ႏြံဆလၞိဟ္ ၄၀ ကႛိဳပ္ကႜမ္ဓ၀္ရ။ ဆဂး သႝာံ ၂၀၁၁ ဂွ္ ဒွ္အာ လၞိဟ္ ၉၇ ကႛိဳပ္ကႜမ္ယ်။ အၾကာ ခႝက္ဆက္ေဆာံဂွ္ လၞိဟ္ကြးဘာ သုင္ေစာဲ မုက္လိက္မုခ (Facebook) ဂွ္ ၉၇ ကႛိဳပ္ကႜမ္။ သုင္ေစာဲ ဗြိဳက္ခ၀္ (Voice Call) ဂွ္ ၆၅. ၀၉ ကႛိဳပ္ကႜမ္။ ျပင္လိက္ခဍန္၊ အေရ၀္ဗကန္ဂွ္ ၆၀. ၀၃ ကႛိဳပ္ကႜမ္ေရာင္။

လၞိဟ္ကြးဘာ သုင္ေစာဲ ခႝက္က်ာ နခႝက္က်ာသၝိ (Home accessed Internet) ဂွ္ မႝဳံလၞိဟ္ ၉၇. ၀၅ ကႛိဳပ္ကႜမ္တဲု၊ သုင္ေစာဲ ခႝက္က်ာဘာတန္ဂွ္ မႝဳံလၞိဟ္ ၄၅. ၁၂ ကႛိဳပ္ကႜမ္ရ။ ကြးဘာ အာ သုင္ေစာဲ ဿေဆင္ကေဖ (cyber café) ဂွ္ မႝဳံလၞိဟ္ အၾကာ ၃၅. ၃၂ ကႛိဳပ္ကႜမ္ ကုဪ ၄၅ ကႛိဳပ္ကႜမ္ရ။ ဇၞာပ္ကြးဘာ ေအာန္အုိတ္ မြဲတၝဲ ပြိဳင္မြဲနာဍှက၀က္ (၉၀-မိေနတ္) သုင္ေစာဲ ခႝက္က်ာအုိတ္ေရာင္ ဂးရ။

ပဲါႏူ ဖုင္တဲ သုင္ေစာဲ ခႝက္က်ာ နကုဪေကာန္ပ်ဴတာ (PC, Laptop)၊ နကုဪစက္ဂေတွ္ (Tablet)၊ နအုိင္ပတ္ (iPod)၊ နစက္ဂုင္ နာနာသာ္ေလ၀္ ႏြံမဏီရ။ စရင္တအ္ဂွ္ ဟြံေတာ္ေပႜာပ္လ၀္ဏီရ။

“ရပ္စပ္သုင္ေစာဲ ဖုင္တဲကုီ၊ သုင္ေစာဲ ကေပါတ္ၾကိယာခႝက္က်ာ နာနာသာ္တအ္ကုီဂွ္ ဇၞာပ္ဘာတန္ ေဆ၀္တာလ၀္ဖအုိတ္ရ။ ဆဂး မိမတအ္ဂွ္ ဒွ္ဂ၀ိင္ လတူေကာန္ဇာတ္ဇကုတဲု ကုဪလ၀္ဖုင္တဲရ။ သြက္ဂြံတီ ေကာန္ဇာတ္ဇကု အာအလုဪ စုိပ္အလုဪတဲု စႝးဒးကုဪလ၀္ ဖုင္တဲဂွ္ ကေပါတ္ၾကိယာ မဒွ္အထံက္အပင္ ပေရင္ဂုီကႜဳီ ေကာန္ဇာတ္ဇကု ေထက္ကုဪ စှေရင္ဖန္ဖက္လ၀္ရ” ရၜ၀ြံ သၞတ္ျဗၜ မဒွ္ဂဥဳပ္ဘာတန္ ဘာ-ဟှရာနဒှနှ ဖံင္ေဒေရွန္ ပြိဳင္ဍဳင္ေပါ၀ုိင္ ဍဳင္မန္ဗာဲ မႝဳံယၞဳ ေမစ္(သ္) ကလ်ာဏှပတၱႏိုက္ဂွ္ သၢးရ။

နိႆဲ-
လိက္ပ႐ုိင္ Hindustantimes (May 24, 2012)

သဘင္သၞာန္လိက္ “အေခါင္ေကႜာန္ PhD” တဲုဒွ္အာ

တၝဲဏအ္ (28-04-2012) အခိင္ေဒါ၀္တၝဲဂွ္ တကၠသုိလ္မန္ဗာဲ ေကႜာန္ဗဒွ္ကုဪ သဘင္သၞာန္လိက္ “အေခါင္ေကႜာန္ PhD” ကုကြးဘာတအ္ တဲုဒွ္အာေရာင္ ဂြံတီေကတ္ရ။ ကြးဘာ လုပ္သြဟ္ “အေခါင္ေကႜာန္ PhD” တအ္ဂွ္ မႝဳံလၞိဟ္ ၂၆၂၁ (႓ါလၝီၾတၜကႜမ္႓ါေစွာ္မြဲ) တႜေရာင္ ဂြံဆုဪေကတ္ စရင္ မပတုိန္လ၀္ ဿေ၀က္သုိက္တကၠသုိလ္ဂွ္ရ။ အၾကာဂွ္ ခမှသင္မန္ ၂-ဇကုေလ၀္ လုပ္လၞိဟ္ကုီေရာင္။

သဘင္သၞာန္လိက္ “အေခါင္ေကႜာန္ PhD” သြက္သႝာံ ၂၀၁၂ ဏအ္ဂွ္ လေလာင္ၾတးလ၀္ ႏူစၞတ္တၝဲ ဂိတုမာတ္ခ်္ ၂၂ (22-03-2012) ေတံရ။ စုဪစုိပ္ ဂိတုဧၿပှ ၁၃ (13-04-2012) ပတုိန္ဖံင္ (Application Form) မာန္ရ။ ဿအဿစၞတ္တၝဲ၀ြံ ကြးဘာ မႝဳံပၞိက္ လုပ္သြဟ္တအ္ဂွ္ ပတုိန္စရင္ ဇေရင္ဌာန-သၞာန္လိက္အုိတ္ရ။ ဂိတုဧၿပှ ၂၅ (25-04-2012) အခိင္သ၀္တၝဲဂွ္ ႏူေ၀ပ္သုိက္တကၠသုိလ္ လေလာင္ၾတးကုဪ ယၞဳညးကလိဂြံအေခါင္ လုပ္သြဟ္လိက္၊ ဂႝန္ခုင္ ေကုာံ ဒႝဲါဌာန ဒးလုပ္သြဟ္လိက္ပႜန္ရ။ ဒႝဲါဌာန သြဟ္လိက္တအ္ဂွ္ ပုိင္ျခာလ၀္ ဿက၀္လိက္ ေကုာံ ေအန္သတိတ္က်ဳတ္ ၁၂ ဌာနေရာင္။

တၝဲဏအ္ (28-04-2012) ပတမ္ႏူ အခိင္ေဒါ၀္တၝဲ ၁၁-နာဍှ စုဪစုိပ္တၝဲကတူဓ၀္ ၂-နာရှ (အခိင္ပြိဳင္ ပိနာဍှ) ဂွ္ ကြးဘာတအ္ လုပ္သြဟ္တၜ “အေခါင္ေကႜာန္ PhD” ဒႝဲါဌာနညးကုဪညးအုိတ္ရ။ တကၠသုိလ္မန္ဗာဲ ပဓာန္လ၀္ လၞိဟ္ဘာသာ (Subjects) ၆၅ ဘာသာရ။ အဿဂွ္ ဘာသာ၀ိဇၨာ၊ သိပၸံ၊ ကူသာန္၊ ဥပေဒ ေကုာံ အုိင္တှတအ္ လုပ္လၞိဟ္ဖအုိတ္ေရာင္။ သြက္ခမှသင္ ေကႜာန္ဒၞံင္သုေတသန လၸာ္ဘာသာပါဠိ ေကုာံ ဒႆနိကေဗဒ မႝဳံသၞ၀္တဲ က၀္လိက္ ေကေဂ်သ၀္မာဲယ်ဂွ္ ဒးလုပ္သြဟ္ ဿေအန္သတိတ္က်ဳတ္ ဒန္ေဗာအ္သကုိ၀္ (Don Bosco Institute of Technology) မႝဳံဿပြိဳင္ဍဳင္ ဃာတ္တကူပါရ္ေရာင္။

ေသႝာတ္ေသႝာ၀္ ဒးလုပ္သြဟ္ “အေခါင္ေကႜာန္ PhD” ဂွ္ စတမ္ေကႜာန္ဗဒွ္ ႏူသႝာံ ၂၀၁၁ ေတံရ။ ရန္တၞအ္ သြက္ဍာ္ဗေက၀္ ကြးဘာတအ္ ဂြံတၜတက္ေရာင္ ဂးရ။ မြဲသႝာံမၢး ႏူတကၠသုိလ္မန္ဗာဲ ေကႜာန္ဗဒွ္ကုဪ သဘင္သၞာန္လိက္ “အေခါင္ေကႜာန္ PhD” ၂-၀ါေရာင္ လေလာင္ၾတးလ၀္ရ။ ႓ုိန္ဂွ္ေလ၀္ ၾကၜႏူ သဘင္သၞာန္လိက္ “အေခါင္ေကႜာန္ PhD” အလန္ကုိပ္ကႜာအုိတ္ မေကႜာန္ကႜဳင္လ၀္ ႏူသႝာံတဲုေတံ (26-02-2011) တဲုဂွ္ စုဪလၞဳဟ္ပႜန္ေဟင္ ေသၢာံထပ္ ေကႜာန္ဗဒွ္ မြဲ၀ါပႜန္ရ။ ဇၞာပ္ကြးဘာ ကလိဂြံလ၀္ တဆိပ္ေလာန္႓က္ ႏူတကၠသုိလ္မန္ဗာဲ၀ြံ ကုဪဒွ္၊ ႏူတကၠသုိလ္ အဿဍဳင္၊ ဍဳင္သအာင္ ကုဪဒွ္ ႏြံပၞိက္ မိက္ဂြံ ဆက္ေကႜာန္သုေတသန သၞ၀္တကၠသုိလ္မန္ဗာဲ၀ြံမၢး ဒးလုပ္သြဟ္ “အေခါင္ေကႜာန္ PhD” ၀ြံေဟင္ရ။ အံင္ဇႝးေကတ္လ၀္ “အေခါင္ေကႜာန္ PhD” ၀ြံတဲုေဟင္ ကလိဂြံအေခါင္ ေကႜာန္သၸ သုေတသနရ။

သႝာံတဲုကႜဳင္ေတံ တႜဂုဏ္အၥာၾသဘာသ (ေသႝဟ္ကုိင္) ေကုာံ တႜဂုဏ္အၥာဣႏၵာလကၤာရ (ဒဒန္ေခ်တ္) ႓ါဇကု အံင္အာ သဘင္သၞာန္လိက္ “အေခါင္ေကႜာန္ PhD” တဲု ေကႜာန္ဒၞံင္သုေတသန (ခႝမ္ဒၞံင္ျပကုိဟ္) စပ္ကုဪဘာသာပါဠိ ေကုာံ ဒႆနိကဖုိဟ္ေရာင္။ သြက္သႝာံဏအ္ (2012) ဂွ္ တႜဂုဏ္အၥာအဂၢဓမၼ (ကအ္ဗိန္) ေကုာံ တႜဂုဏ္အၥာေကာ၀ိဒ (ကအ္ေဍာတ္) ႓ါဇကု လုပ္သြဟ္လ၀္ သဘင္သၞာန္လိက္ “အေခါင္ေကႜာန္ PhD” ၀ြံ တဲုဒွ္အာကုီရ။ လအ္ဗႝတ္မြဲဂိတုမၢး ႏူတကၠသိုလ္မန္ဗာဲ ပတိတ္ကုဪ စရင္အံင္ေရာင္ ဂြံလ၀္ပ႐ုိင္ရ။

သႝာံတၞိ ေကုာံ သႝာံမန္

ျခာဟြံလအ္၊ သႝာံေၾတမ္အုိတ္ ေကႜာံသႝာံတၞိ မြဲအလန္ပႜန္ရ။ သႝာံေၾတမ္ ၁၃၇၃ သႝာံအုိတ္တဲု ေကႜာံစုိပ္ သႝာံတၞိ ၁၃၇၄ ေဏာင္။ ဂိတုစဲ ၁၁-ေစြက္ဂွ္မၢး စုိပ္သႝာံတၞိ မြဲအလန္ပႜန္ရ။ ေတာ္ကုဪ စၞတ္တဲၝခေရတ္မၢး ပတမ္ႏူ ဂိတုဧၿပှ ၁၇ ဂွ္ ဒွ္သႝာံတၞိရ။ သႝာံတၞိ၀ြံ ဒ္ွသႝာံတၞိ မန္၊ ဒွ္သႝာံတၞိ ကၞိန္ဍဳင္ဗမာ၊ ဒွ္သႝာံတၞိ အလုမ္ဍဳင္ဗုဒၶဘာသာမြဲရ။

သႝာံဏအ္ ဒၞါႏူဒဂုိန္ ထပ္တဲု အတးၾကာပ္ ၂-တၝဲရ။ ပိသႝာံမၢး မြဲအလန္ ဗုီဂိတုဒဂုိန္ ဒးထပ္တြဳဪဂွ္ ဿလိက္ပေရင္ “ေတၞာ္ေကႜာံသႝာံ” (02-01-2012) ေတံ ခ်ဴပတုိန္လ၀္ကုဪတဲုရ။ အတးၾကာပ္ ၂-တၝဲဂွ္ရ သဘင္ အတးသၾကၤာန္ ဒွ္အာပန္တၝဲရ။ သုီတၝဲဒုင္အတးေလ၀္ ေတၞာ္စုတ္ကုီမၢး တၝဲေ၀င္သဘင္ ဍာ္သၾကၤာန္ သြက္ကၞိန္ဍဳင္ဗမာ ဒွ္အာ မသုန္တၝဲေဏာင္။

ယ၀္ဍဳင္မန္ေတံမၢး (ပတမ္ႏူဍဳင္မတ္မလုီ စုဪစုိပ္ဍဳင္ေရ၀္) သဘင္ေ၀င္ဍာ္ အတးသၾကၤာန္ဂွ္ ဒွ္အာ ၾတၜတၝဲေဏာင္။ တၝဲဒုင္အတး၊ တၝဲအတးေစွ္၊ တၝဲအတးၾကာပ္ ၂-တၝဲ၊ တၝဲအတးတုိန္၊ တၝဲသႝာံမံက္ ပံင္ဖအုိတ္ ဒွ္အာ ၾတၜတၝဲရ။ တၝဲသႝာံမံက္ဂွ္ တြဳဪရး၊ ရးတႝဟ္သအာင္ ဟြံေ၀င္ဍာ္ကႜာရေလ၀္ ဍဳင္မန္ဂွ္ သဘင္က်ာ္ေရာေဂါ မႝဳံဒၞံင္တဲု ေစ၀္ဒၞံင္ဖုိဟ္၊ ပက္ဒၞံင္ဍာ္ဖုိဟ္ရ။ လံက္ၿဂိင္ လံက္ဂေစအ္ဖုိဟ္ရ။

တၝဲသႝာံမံက္ ဟုီဂွ္ ဒွ္တၝဲတမ္သႝာံ သြက္သႝာံတၞိတဲု ေထက္ကုဪ ဒးစပတမ္ နကေမႜာန္ ခုိဟ္ခုိဟ္ျပဲျပဲ၊ ကေမႜာန္ မႝဳံကုဪဂုဏ္၊ မႝဳံကုဪငၝဳဟ္မးရ။ တြဳဪရး၊ ရးတႝဟ္တအ္ဂွ္ ပတိတ္ပရဲ ဿတၝဲသႝာံတၞိ ေလပ္ေကြံေကြံရ။ တၝဲသႝာံမံက္ဗက္ ညးတအ္ ပူဇၜ ညးေဇႝာ္၊ လြှလြတ္ဗစဖ်ဳင္ ညးမႝဳံအာယု၀ုၯိ၊ သှလ၀ုၯိ။ ကုဪဒါန္ အာယုဒါန မပတမ္ ဗလးကငၝဳဲ၊ ဗလး ေျပင္ဂႜၜရ။ ခ်ဴဂေစအ္စႜန္တဲု လံက္ေလတ္ ကုညးေဇႝာ္ ကုညးမႝဳံေမတၱာရ။

႓ုိန္ဂွ္ေလ၀္ ဿဍဳင္မန္ မႝိဟ္ဗြဲမဂႜိဳင္ (ညးပႜိဳင္ပႜိဳင္တအ္) ဂွ္ သၸဟုိတ္ကုဪ သဘင္က်ာ္ေရာေဂါ၊ ေကတ္ဗယံက္ကုဪ သဘင္က်ာ္ေရာေဂါတဲု ေ၀င္ဒၞံင္ သဘင္မိပ္၊ သဘင္ ဂ႓ူဂလူ၊ သဘင္ သုင္ၾကာန္၊ သဘင္႓ုင္တက္ဖုိဟ္ဂွ္ ေထက္ကုဪေအာန္စုိတ္ရ။ တင္ရန္တၞအ္ မူလတမ္တဲ သဘင္က်ာ္ေရာေဂါ သြက္ေသၢာံေကႜာန္ ေကင္ကာကုသိုလ္ ဿတၝဲသႝာံမံက္ဂွ္ ေကႜံခႝင္အာတဲု သဘင္ၾကာန္ၾကာန္ လုပ္ကႜဳင္ဂွ္ ေထက္ကုဪဂြေဂႜံေကြံရ။ ပၞိက္ဆႏၵ ညးေဇႝာ္တမႜာတအ္ ရန္တၞအ္လ၀္ ကႜဳင္ပူဇၜက်ာ္ ဿသႝာံမံက္ဂွ္ ပဲါတးေထာံတဲု ကႜဳင္ေ၀င္ဂႜိဳင္၊ ကႜဳင္ဂႜာဲခ်ၜ ဿပြှပြဴက်ာ္ဂွ္ ဒွ္စ႐ုဪ ကုဂကူတႝဟ္ ဘာသာတႝဟ္ေကြံရ။ ဣဏအ္ဟာ သဘင္အတး၊ ဒွ္မံင္ သဘင္ပဲါတး (အေရ၀္ညးေဇႝာ္) ေဏာင္၊ ဣဏအ္ဟာ သဘင္သၾကၤာန္၊ ဒွ္မံင္ သဘင္သုင္ၾကာန္ေဏာင္ေလ၀္။

မန္ မႝဳံဿဍဳင္ေသမ္ မေဒၢတ္ဗက္ဒၞံင္ အခုိက္အတးသၾကၤာန္မန္ဂွ္ ဗက္ဗုဪတဲု ေကတ္နယ္ကဲကုီညိ။ မန္ လုပ္ေကႜာန္ဒၞံင္ကေမႜာန္ ဿဍဳင္ေသမ္ လၞိဟ္ကုဪကိုတ္ရ။ သဘင္အတးသၾကၤာန္ ဖရပေဍင္၊ သဘင္အတးသၾကၤာန္ ေဒ်ာဒ်ာတအ္ဂွ္ ဒွ္ဒၞံင္သဘင္ အတး အခုိက္မန္၊ ေယန္သႝာင္မန္ဖုိဟ္ဏီရ။

အတုိင္မုက္လိက္မြဲ ခ်ဴလ၀္ဂွ္မၢး-“ဿတၝဲသႝာံမံက္ဂွ္ ဂကူမန္တအ္ (မန္ေသမ္တအ္) ဂွ္ က်ဳိင္က်၀္လ၀္ နကယ်ဳိင္ကယ်၀္မန္တဲု တိတ္အာ ဘာခမှသင္တအ္တဲု ကုဪဒါန္ ဖာပ္သင္ရ။ စ၀္စ႐ုိဟ္ဍာ္ျမေမာ၀္ လတူခႜိဳင္တဲ ညးေဇႝာ္တအ္တဲု ဒုင္ဂုိင္ေကတ္ ပတၱနာညးေဇႝာ္တအ္ရ။ နိမန္နင္ က်ာ္ၾတဲ မြဲဟာန္ေကုာံ ခမှသင္တအ္တဲု နျစံက္ဒုန္ မြဲကဆံင္ လံင္စ၀္ ဍာ္ျမေမာ၀္ လတူက်ာ္ ေကုာံ ခမှသင္တအ္ရ။ ဗုီက်ာ္ပဋိမာ ေကုာံ ခမှသင္တအ္ အးငၝးဂွ္ သႝာံတၞိဏအ္ သကုဪညးတအ္ အးဇၝးညိ ရာဒႝါမိက္ရ။ ေဇႝာ၀္၊ အလာံမန္တအ္ဂွ္ေလ၀္ ပူဇၜစုတ္ လတူက်ာ္ေစတှရ။”

တဲုပႜန္-
စပ္ကုဪေကႜာံသႝာံတဲု မန္တအ္ မႝဳံကုဪ ၾကကၠဒိန္ (မြဲနယ္ပႜန္) မႝဳံကုဪ ဂိတု၊ တၝဲ (သႝာံဟြံပါ) အလုဪအလုဪဇကု နအေရ၀္ေ၀ါဟာမန္ဏီဂွ္ ေထက္ကုဪအမ္သ၀္ ထုိင္သးေကြံရ။ ႓ုိန္ဂွ္ေလ၀္ ညံင္ေကာန္ဍဳင္အရင္ ဂကူေသံ၊ ဂကူရေခင္၊ ဂကူေသမ္ေဇႝာ္တအ္ ဟြံမဲကုဪ သကၠရာဇ္ (သႝာံ) ဂွ္ ေထက္ကုဪ ေအာန္စုိတ္ မြဲသာ္ရ။ ျဂပ္ဇကု ဒွ္အာ ျဂပ္ညးတႝဟ္တဲု ညးတႝဟ္ သၸေထာံ ျဂပ္ညးအပုိင္ဂွ္ရ ဟြံမဲဟာ၊ ႏြံမံင္ဖုိဟ္ ေကႜံဗဒန္အာတဲု (၀ါ) ဟြံသုင္ေစာဲလအ္တဲု ေကႜံအာဟာဂွ္ သြဟ္ ဟြံမဲဏီဖုိဟ္ရ။ ဥပမာ- ညံင္ရၜ သႝာံဂကူကေရင္ သႝာံဏအ္ ဒွ္သႝာံ ၂၇၅၁ ကုီ၊ သႝာံဂကူေသမ္ေဇႝာ္ ဒွ္သႝာံ ၂၁၀၆ ကုီေရာင္။

ဗုီသႝာံကေရင္၊ ေသမ္ေဇႝာ္တအ္ ႏြံဂွ္ မုဟုိတ္ သႝာံ-ဂကူမန္ ဟြံမဲေရာ ဒွ္ဒၞံင္ေစာဒနာ လအ္လကာဖာရ။ သႝာံမန္တအ္ သုင္ေစာဲဒၞံင္လၞဳဟ္(၁၃၇၃-၁၃၇၄) ဂွ္ ဒွ္သႝာံမန္ ဍာံဍာံရဟာ။ မူလေတံ ဒွ္သႝာံမန္ဖုိဟ္ ဗမာတအ္ လြှ႓ံင္စတဲု ဒွ္အာသႝာံ ညးတအ္ဟာဂွ္ တႜပညာ ေဆင္စပ္ကုဪ ၀င္ကုီ ေဆင္စပ္ကုဪ ကုိန္ဂကူတၝဲဂမႜိဳင္ကုီ ေထက္ကုဪ ဒးဂႜဳက္ဂႜာဲရ။ လၞဳဟ္ဂွ္ ဗုီလအာသႝာံ ကၞိန္ဍဳင္ဗမာ သုင္ေစာဲဒၞံင္ မန္ ဗက္သုင္ေစာဲကုီဂွ္ရ သႝာံဗမာ ဒွ္အာ ၁၃၇၄ မၢး မန္ေလ၀္ ၁၃၇၄ ဗက္ကုီရ။

ရံင္ကုဪမုက္လိက္ က်ာ္ေဇႝာ္အၥာ တိေလာကသာရ (ရေ၀ထြန္း) ခ်ဴလ၀္ “၀င္မဟာသကၠရာဇ္” ဂွ္မၢး ေ၀ါဟာရ သုင္ေစာဲဒၞံင္လၞဳဟ္ “သကၠရာဇ္” ဂွ္ ဒွ္ေ၀ါဟာ သႝာံဗမာေလ၀္ ဟြံေသင္၊ သႝာံမန္ေလ၀္ ဟြံေသင္တဲု ဒွ္ဒၞံင္သႝာံက်ာ္ေဟင္ရ။ အတုိင္မုက္လိက္ ညးခ်ဴလ၀္ဂွ္မၢး-
လက္ထက္ အပါေနာ္က်ာ္ၾတဲ သၞိင္ေဇႝာ္အဥၨနဂွ္ ႐ုိဟ္ပလုီေထာံ မဟာသကၠရာဇ္ မကႜဳင္စုိပ္လ၀္ ၈၆၄၉ သႝာံဂွ္တဲု စပတမ္ ႐ုိဟ္လၞိဟ္သႝာံတၞိ ႏူမြဲရ။ နပၞိက္ညးမြဲဓ၀္ ႐ုိဟ္ပလုီေထာံ သကၠရာဇ္ဂွ္ ဟြံေသင္၊ ေကတ္ကသပ္ဂႝန္ကုဪ အၥာရသိ-ေဒ၀ိလတဲု ႐ုိဟ္ပလုီလ၀္ရ။ ကုတ္လ၀္ သကၠရာဇ္ေလ၀္ ဟုီစဂြံရ။

သကၠရာဇ္ ၊ သာသနာ၊ ေကာဇာ၊ ခေရတ္
ေ၀ါဟာမၢး “သကၠရာဇ္” ဂွ္ ေစွ္ကႜဳင္ႏူေ၀ါဟာပါဠိ “သကၠရာဇ” မဒွ္ယၞဳသၞိင္ သက်၀င္ မပတန္လ၀္ သႝာံေရာင္။ သႝာံ သၞိင္သက်၀င္တအ္ ပတန္လ၀္ဂွ္ ဗြဲဒဒွ္သႜဳင္ျပဲ ႏူသႝာံ သၞိင္တႝဟ္တႝဟ္ ပတန္လ၀္ဂွ္ရ ထပ္စုတ္ေ၀ါဟာ “မဟာ” တဲု ဒွ္ကႜဳင္ “မဟာသကၠရာဇ္” ရ။ အခိင္ အလံင္က်ာ္ၾတဲ မင္ဗႜာဲသိဒၶတ္ ဒွ္မႝိဟ္ဂွ္ ေတာ္ကုဪသႝာံ မဟာသကၠရာဇ္မၢး ဒွ္မဟာသကၠရာဇ္ ၆၈ ေရာင္။ ေတာ္ကုဪသႝာံ က်ာ္ခေရတ္ ဒွ္မၢး ျပဟ္ဒၞံင္ ၆၂၃ သႝာံေရာင္။ က်ာ္ၾတဲေဂါတမ ဒွ္မႝိဟ္ ကုိပ္ကႜာႏူ က်ာ္ခေရတ္ ပြိဳင္ ၆၂၃ သႝာံေရာင္ သမၱီလ၀္ဂြံရ။

ၾကၜႏူ က်ာ္ၾတဲေဂါတမ သၸပရိနိဗၺာန္တဲုဂွ္ မဟာေထရ္ဂမႜိဳင္ မႝဳံတမ္ မဟာေထရ္ ကႆပတအ္ ပတုိန္ ပဌမသံဂါယန ေရာင္။ သၞိင္အဇာတသၾတဳ ထံက္ပင္ သၸဒကာ သံဂါယနာ၀ြံရ။ အခိင္ဂွ္ ဒွ္မဟာသကၠရာဇ္ ၁၄၈-သႝာံရ။ ပၞိက္ဆႏၵ သင္ဂမႜိဳင္ မိက္ဂြံ ႐ုိဟ္ေတၞာ္ သႝာံသာသနာ တႝဟ္ျခာရ။ ဟုိတ္ဂွ္ေလ၀္ သႝာံ မဟာသကၠရာဇ္ မကႜဳင္စုိပ္ဒၞံင္ ၁၄၈ သႝာံဂွ္ ႐ုိဟ္ပလုီေထာံတဲု စပတမ္ ႐ုိဟ္ႏူ မြဲပႜန္ရ။ (၀ါ) ပတမ္ႏူက်ာ္ၾတဲ ဟြံမဲတဲုဂွ္ စ႐ုိဟ္သႝာံ သာသနာ ၁ ေရာင္ သမၱီလ၀္မာန္ရ။ လၞဳဟ္မၢး သႝာံသာသနာ အာစုိပ္ ၂၅၅၆-သႝာံေရာင္။
[တင္ဒးပသတိမြဲဂွ္ - ဿကၞိန္ဍဳင္ဗမာ “သာသနာ” ဟုီမၢး ကလိဂြံ သာသနာ က်ာ္ၾတဲသၞး ဟြံေသင္။ သာသနာခေရတ္၊ သာသနာမတ္သေလန္၊ သာသနာဟိႏၵဴတအ္ေလ၀္ သၞိင္ဗမာတအ္ ေပႜာပ္စုတ္လ၀္ ဿအသုင္အေစာဲ “သာသနာ” ေရာင္။ ဒၞါႏူဂွ္ေလ၀္ ကာလ ဒးခ်ဴသမၱီစ သႝာံသာသနာမၢး သုင္ေစာဲ နဗုီျပင္ “ဗုဒၶသာသနာ” ညိ မိက္ဖတုိက္ဖေအာ၀္ရ။]

ကာလစုိပ္သႝာံ [ဗုဒၶ] သာသနာ ၆၂၄ ဂွ္ သၞိင္ပ်ဴ သုမုႏၵရှ လက္ထက္ သှရိေခတၱရာ ႐ုိဟ္ပလုီေထာံ [ဗုဒၶ] သာသနာ ၆၂၄ သႝာံ ဂွ္တဲု စပတမ္ႏူသႝာံ ၂-ေရာင္။ (ဇုိတ္ပလုီေထာံ လၞိဟ္သႝာံ ၆၂၂ ေရာင္။) ႐ုိဟ္ပလုီ အလန္၀ြံဂွ္ ဿ၀င္ ကၞိန္ဍဳင္ဗမာ ဒွ္ကုိပ္ကႜာအုိတ္ဂွ္ရ “႐ုိဟ္ပလုီသကၠရာဇ္ အလန္ပထမ” ေရာင္ ဟုီသၢးစရ။ [တင္သမၱီ- ႐ုိဟ္လၞိဟ္ မြဲသႝာံ ႓ါသႝာံ နကုဪသႝာံ [ဗုဒၶ] သာသနာဖုိဟ္ရ ဆဂး ေကာ္ခၜစ သကၠရာဇ္ေဏာင္ဂွ္ ပ သတိညိ။]

သၞိင္ ႐ုိဟ္ပလုီ သကၠရာဇ္ အလန္ဒုတိယဂွ္ ဒွ္သၞိင္ ဍဳင္ဗကာမ္ မႝဳံယၞဳ ပုပၸါသ၀္ယ်ဟာန္ေမန္ ေရာင္။ သကၠရာဇ္ သုင္ေစာဲကႜဳင္ ႏူေခတ္- သှရိေခတၱရာ မကႜဳင္စုိပ္ဒၞံင္ လၞိဟ္သႝာံ ၅၆၂ ဂွ္ ႐ုိဟ္ပလုီေထာံ လၞိဟ္သႝာံ ၅၆၀ ပႜန္တဲု ေသၞဟ္စြံလ၀္ ၂-သႝာံရ။ (စပတမ္ ႐ုိဟ္ေတၞာ္ ၂-သႝာံ ၃- သႝာံေရာင္။) ပတမ္ႏူအခိင္ဂွ္တဲု စႝးသုင္ေစာဲ ေ၀ါဟာမၢး “သကၠရာဇ္” ျပံင္လွာဲ သုင္ေစာဲအာ “ေကာဇာ” ေရာင္ ဂးရ။
သႝာံခေရတ္ ဟုီဂွ္ ပတမ္ႏူသႝာံ က်ာ္ေဂ်သာတ္ခေရတ္ ခ်ဳိတ္တဲု ကေလင္ဂ်ဳိင္တုိန္ဂွ္ ႐ုိဟ္လၞိဟ္ရ။ သႝာံဂိတု က်ာ္ခေရတ္ ကတုဪဒွ္မႝိဟ္ဂွ္ သမၱီလ၀္နာနာသာ္ရ။ အၥာ၀င္ မြဲကုဪမြဲ ခ်ဴလ၀္ ဟြံတုပ္ရ။

႓ုိန္ဂွ္ေလ၀္ ဂြံသမၱီေလာဲမၢး အလံင္က်ာ္ၾတဲ မင္ဗႜာဲသိဒၶတ္ ဒွ္မႝိဟ္တဲု ေလာန္အာ ပြဳိင္ ၆၂၃ သႝာံဂွ္ေဟင္ စပတမ္ ေသၢာံ႐ုိဟ္လၞိဟ္ သႝာံခေရတ္ရ။ လၞဳဟ္မၢး သႝာံခေရတ္ဂွ္ စုိပ္အာ ၂၀၁၂ သႝာံယ်။
ထံက္ရံင္ကုဪ မုက္လိက္ က်ာ္ေဇႝာ္တိေလာကသာရ ခ်ဴလ၀္လတူဂွ္တဲု ေ၀ါဟာ “သကၠရာဇ္” ကုီ ေ၀ါဟာ “ေကာဇာ” ကုီဂွ္ ရန္တၞအ္ကုဪ လၞိဟ္သႝာံ ကၞိန္ဍဳင္ဗမာေဏာင္ဂွ္ ေသာင္မံင္ရ။ ဒၞါႏူဂွ္တဲု ဂကူဗမာတအ္ သၸလ၀္ သႝာံညးတအ္ အပုိင္ဂွ္ ဟြံေထက္ကုဪ ပတုိန္ဒုဟ္ရ။ မုဟုိတ္ေရာ ဟုီမၢး ဂကူညးတအ္ေရာင္ အုပ္ဓုပ္လ၀္ ကၞိန္ဍဳင္စိေရာင္။ ဗြဲဌာန+ဌာနီမၢး ေကာန္ဂကူ တန္တၜဒၞံင္ ဿကၞိန္ဍဳင္ဗမာ ဂကူလုဪဟြံ႐ုဲ သုင္ေစာဲမာန္ကုီရ။ သုင္ေစာဲ ေထက္ကုီရ။ ႓ုိန္ဂွ္ေလ၀္ ဂကူေဇႝာ္ မႝဳံဿကၞိန္ဍဳင္ဗမာ ညံင္ဂကူကေရင္၊ ဂကူေသမ္ေဇႝာ္တအ္ဂွ္ မႝဳံကုဪသႝာံ တႝဟ္ျခာဖုိဟ္ မန္ မဒွ္ဂကူေဇႝာ္မြဲကုီဂွ္ မုဟုိတ္ သႝာံတႝဟ္ျခာ ဟြံမဲ၊ သႝာံတႝဟ္ျခာ ေသၢာံေကႜံအာေရာဂွ္ သၞိက္မိက္ပတုိန္ ေစာဒနာရ။ ေထက္ကုဪ ဒးဂႜဳက္ဂႜာဲေဏာင္ဂွ္ေလ၀္ ဒုင္ဂုိင္ေကတ္လ၀္ရ။ ပံင္ေတာဲ ေရင္သကအ္တဲု ဂႜဳက္ဂႜာဲမၢးေလ၀္ လုပ္ဘုိင္က႐ိုင္ကုီရ။

ဒးလၜထ႓းကုဪ ဒဒွ္ ညးခ်ဴလိက္၀ြံ မြဲပ႐ူရ။ ေဃာတန္တၜဒၞံင္ ဿလဂုင္ေတံ သမၱီကုဪ သဘင္သၞာန္သြဟ္လိက္ ဂေကာမ္မြဲတဲု ဂြံတင္တုပ္စုိတ္ တႝဟ္နတက္ၾတး ၾကကၠဒိန္မန္ရ။ အခိင္ဂွ္ ၾကကၠဒိန္မန္ဟုီမၢး ၾကကၠဒိန္ ပတိတ္ႏူ လိက္ပတ္ေယန္သႝာင္မန္ (လဂုင္) ေကုာံ ၾကကၠဒိန္ ဂေကာံကြးဘာတကၠသုိလ္ ၂-တႝးေဟင္ရ တိတ္ဒၞံင္။ ညးခ်ဴလိက္၀ြံ စှဇန္ ဗုီဂတုိပ္၊ သၝိအင္ ဂိတုတၝဲ မစုတ္ အဿၾကကၠဒိန္တဲု အာပတုိန္ ဇေရင္ဌာန ႐ုင္စၞှစၞတ္လိက္ပတ္ရ။ အေရ၀္မြဲပါင္ ညးေဇႝာ္ ႐ုင္စၞှစၞတ္လိက္ပတ္ မဟုီလ၀္ ကုညးခ်ဴလိက္၀ြံဂွ္ ဆလအ္ေလ၀္ ႓ုိတ္ေထာံဟြံမာန္ရ။ “ၾကကၠဒိန္ဟုီေတွ္ ၾကကၠဒိန္ ဗြဲဘာသာဗမာ၊ ၾကကၠဒိန္ ဗြဲဘာသာရေခင္ေဟင္ရ သမၱီလ၀္ ဗြဲဗဗြဲဓ၀္” ဂး။ မုသက္သၢး ႏြံဏီေရာ။

ဍာံေလ၀္ ဍာံမံင္ရ။ နဒဒွ္ သက္သှသာဓက ညးပတိတ္ထ႓း ေသႝာ၀္ဥပေဒ ခန္ေဇႝာ္ ခန္ေဍာတ္၊ ပုိဒ္ေဇႝာ္ ပုိဒ္ေဍာတ္ရ။ “သြံစဟြံေသင္၊ တက္ၾတးကုဪဒါန္ေဏာင္” ဟုီသၢး ပညှပညပ္တဲုဒွ္ေဟင္ ဂြံအေခါင္ တက္ၾတးပတိတ္ရ။ ဆဂး အတိုင္ေသႝာတ္ေသႝာ၀္ မူ၀ါဒ ၾကကၠဒိန္ဗမာ တၝဲသမၱီေဇႝာ္ေဇႝာ္ (မပတမ္ တၝဲဗႜး႓း၊ တၝဲကၞိန္ဍဳင္၊ တၝဲအာဇနယ္) တအ္ ဒးထပ္ဗေပင္စုတ္ရ။ စုတ္လ၀္ တၝဲသမၱီလ၀္ မာ္မြဲေစြက္ တၝဲေကာန္ဂကူမန္ဂွ္ကုီ၊ တၝဲတြဳဪရး ဍဳင္မန္ကုီ၊ တၝဲေကႜာန္ဗဒွ္ သဘင္ကႝာ သၞာန္သြဟ္လိက္တအ္ဂွ္ကုီ ဒးဇုိတ္ပလုီေထာံ လ၀ဲါဂွ္ရ။ ရံင္ကုဪတင္ဆုဪဂဗ ညးခ်ဴလိက္၀ြံတဲုမၢး ၾကကၠဒိန္မန္ဂွ္ ဟြံလုပ္လ၀္အေ၀ါင္ ေဂေျဇက္ (လုပ္ဗဗြဲဓ၀္ အဿဍဳင္) ဏီ ခ်ဳိတ္ပႜဳိတ္ရ။

ဟုိတ္ႏူဂွ္ေလ၀္ ကႜာေတံ က်ာ္ေဇႝာ္အၥာတႜ မဟာေထရ္ပါလိတ (ဘာဓာတ္က်ာ္၊ ကၞာ၀က္) ေဆာပၝဳဟ္ဒၞံင္ သြက္ေသၢာံသုင္ေစာဲ သႝာံမန္ရ။ သႝာံမန္ အၥာတႜဂွ္ မႝဳံပၞိက္ မိက္သုင္ေစာဲဂွ္ ဒွ္သႝာံသာသနာ ကႜာဟြံကုတ္လ၀္ဏီရ။ (၀ါ) သႝာံဗုဒၶသာသနာ ရဲဗုဒၶဘာသာတအ္ သုင္ေစာဲဒၞံင္လၞဳဟ္ရ။ ဍဳင္ေသမ္ (ထာဲေလန္) ေကုာံ ဍဳင္သိင္ဃုိဠ္ ေကာ္ ဍဳင္သှရိလကၤာဂွ္ သုင္ေစာဲဒၞံင္ သႝာံဗုဒၶသာသနာရ။ ပၞိက္တႜပညာ အၥာ၀င္မန္ေသၞဟ္တအ္ မႝဳံဆႏၵ လတူသႝာံမန္ သာ္လုဪဂွ္ ဟြံေကင္မိင္ဏီရ။ မင္ထံင္ဒၞံင္ေသာတ၊ မင္စၞှဗွ္ဒၞံင္ဖုိဟ္ရ။

လိက္နိႆဲ-
- http://knowledge.dhammaransi.com/
- http://thailand-festivals.com/tag/water-festival

ဗုီ႐ုပ္တအ္ဂွ္ ေကတ္လ၀္ႏူ http://sahapunnyakaree.blogspot.in/2011/09/2012.html
http://talanon2009.blogspot.in/2010/01/blog-post.html